Сарыбаев, Шора Шамгалиевич
Войти  |  Регистрация
Авторизация
» » Сарыбаев, Шора Шамгалиевич

Сарыбаев, Шора Шамгалиевич



Шора Шамгалиевич Сарыбаев (02.03.1925, Ташкент — 02.05.2018, Алма-Ата) — учёный в области лингвистики, казахстанский языковед, тюрколог, один из основателей диалектологии казахского языка.

Биография

Родился 2 марта 1925 года в Ташкенте в семье известного педагога, методиста Шамгали Харесовича Сарыбаева. Происходит из подрода бұғанай рода байбакты племени байулы.

С 1945 по 1950 год окончил Казахский государственный университет имени С. М. Кирова, затем поступил в аспирантуру на кафедру казахского языка.

В 1954 году защитил кандидатскую диссертацию на тему «Қазақ тіліндегі одағайлар» под руководством профессора М. Балакаева. В 1974 году защитил докторскую диссертацию на тему «Областная казахская лексикография»

С 1954 г. и до конца своей жизни работал старшим научным сотрудником Института языкознания им. А. Байтурсынова, затем заведующим кафедрой истории и диалектологии казахского языка, заместителем директора института, главным научным сотрудником.

Ученый скончался 2 мая 2018 года.

Семья

  • Сын: Сарыбаев, Кайрат Шораевич
  • Дочери: Сарыбай Майра Шоракызы, Салтанат Сарыбаева

Научная деятельность

Он изучал диалектологию, морфологию, лексикологию, лексикографию, библиографию, историю языка, алтайоведение.

Автор более 300 научных статей и учебников, более 20 монографий.

Опубликовал библиографический указатель 1000 кандидатских диссертаций, защищенных в области казахского языкознания.

Труды Ш.Сарыбая переведены на узбекский, арабский, кыргызский, татарский, турецкий, азербайджанский и другие языки

  • Қазақ тіл білімінің мәселелері. — Алматы: Абзал-Ай, 2014. — 640 б.
  • Қазақ тілінің аймақтық лексикасы. — Алматы:Ғылым,1989. — 192 б.
  • Қазақ тіл білімінің библиографиялық көрсеткіші. — Алматы, 1956. — 91 б.
  • Казахская региональная лексикография. — Алма-Ата: Наука,1976. — 215 с.
  • Междометия в казахском языке. — Алма-Ата,1959. — 138 с.
  • Еліктеуіш сөздер. — Алматы,1982. — 54 б.
  • Қазақ тіліндегі еліктеуіш сөздер. — Алматы,1960. — 42 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші.1-б. — Алма-Ата:Ғылым,1965. — 255 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші 1-бөлім — Алма-Ата: Ғылым,1965. — 269 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші 2-бөлім. — Алма-Ата: Ғылым,1971. — 239 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші 3-бөлім. — Алма-Ата: Ғылым,1977. — 170 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші 4-бөлім. — Алма-Ата: Ғылым,1982. — 164 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші 5-бөлім. — Алма-Ата: Ғылым,1987. — 168 б.
  • Қазақ тіл білімі әдебиетінің библиографиялық көрсеткіші 6-бөлім. — Алма-Ата: Ғылым,1994. — 240 б.
  • Тіл білімпазы//Халел танымы. — Алматы:Ғылым,1994. − 32-42 б.
  • Состояние изучения казахских говоров//Развитие казахского советского языкознания. — Алматы: Наука,1980.
  • К вопросу о нормализации дублетных вариантов в казахском литературном языке//Қазақ пен ұйғыр тіл білімі мәселелері.-Алма-Ата,1963.-41-47 б.
  • Қазақ тіл білімінің совет өкіметі тұсында дамуы//Наука в Казахстане за 40 лет Советской власти.-Алма-Ата,1957.-С.407-432
  • Бұқаралық ақпарат құралдары тіліндегі жаңа қолданыстар//Мемлекеттік тіл: терминология, іс қағаздары мен бұқаралық ақпараттық құралдар тілі.-Астана,1999.-464 б.
  • Развитие лексики казахского языка в советскую эпоху//М. О. Ауезов. Сборник статей к его шестидесятилетию.-Алма-Ата,1959. -С.230-251
  • Ана тілім деп қабырғасы қайысқан//Тіл мен әдебиет: кешегісі мен бүгіні.- Алматы: Арда, 2006. — 7-10 б.
  • Көркем әдебиет тіліндегі жергілікті ерекшеліктер//Жазушы және сөз мәдениеті.-Алматы,1983.-107 б.
  • Көкшетау облысы,Шучинск екбекшілер аудандарында тұратын қазақтардың тіліндегі кейбір лексикалық ерекшеліктер//Қазақ тілі тарихы мен диалектологиясының мәселелері.3 т.-Алматы,1960.-72 б.
  • 1920—1930 жылдардағы әдеби тілдің тарихына қатысты кейбір мәселелер// Қазақ тілі тарихы мен диалектологиясының мәселелері.5шығуы.-Алматы,1963.-5-19 б.
  • Источники этимологических словарей реальных групп тюркских языков и практические вопросы подготовки материалов этих словарей//Советская тюркология и развитие тюркских языков в СССР.-Алма-Ата: Наука, 1976.- С.281-284
  • Лексикографический сборник. Вып.ІУ.-М,:1960.-С.175-178
  • Қазақ диалектологиясы.-Алматы: Мектеп, 1979.-203 б.
  • Қазақ диалектологиясы.-Алматы: Мектеп, 1967.-110 б.
  • Қазақ диалектологиясы.-Алматы: Мектеп, 1967.-110 б.
  • Выступления //Вопросы методов изучения истории тюркских языков.-Ашхабад,1961.-С.145-150
  • Вопросы диалектологии тюркских языков.-Баку,1963.-С.45-54
  • Қазақ тілі тарихы мен диалектологиясының мәселелері. 5-кітап.-Алматы,1963.-272 б. и др.
  • Награды и звания

  • Доктор филологических наук (1974)
  • Профессор (1979)
  • Академик Национальной академии наук Республики Казахстан (2003)
  • «Заслуженный деятель науки Казахской ССР» (1985)
  • Медаль «Ветеран труда» (1985)
  • Орден «Курмет» (2001)
  • Медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» (Казахстан) (2005)
  • «Почетный работник образования Казахстана» (2005)
  • Орден Парасат (2007)

  • Добавлено Admin 3-02-2022, 17:00 Просмотров: 41
    Добавить комментарий
    Ваше Имя:
    Ваш E-Mail:
    • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
      heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
      winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
      worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
      expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
      disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
      joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
      sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
      neutral_faceno_mouthinnocent